Za Vas poster
|
PARK U CELAREVU
U blizini Novog Sada, a na obali Dunava, nalazi se naselje Celarevo, za koga istorijski spisi kazu da je bilo naseljeno jos u 8 veku, ali pod nazivom Ceb prvi put se spominje 1292. godine. U 18. veku postaje vlastelinski posed grofa Leopolda Marfija, uglednog plemica iz Backe vrlo visokog drustvenog polozaja. Godine 1797. grof Marfi zapocinje izgradnju prostrane kuce, koja je bila zavrsena godi-nu dana kasnije. Predpostavlja se da je oko kuce bio podignut i park, koji je bio preteca dasnjeg parka dvorca u Celarevu. Nakon ubistva grofa posed prelazi u vlasnitvo veleposednika i industrijalca Josifa Polimberga i njegove kcer
U pocetku su vlasnici ziveli u starom dvorcu, a 1834. godine pocinje gradnja veceg dvorca - letnjikovca, po projektu beckog arhitekte. Prostrana prizemna zgrada projektovana je u klasicnom stilu sa naglasenom simetrijom. Prednjom fasadom dominira portik sa cetri dorska stuba do kog se dolazi stepenicama, ili bocno rampama, dok zadnju fasadu krasi prostrana terasa sa koje se stepenicama silazi u vrt.
Izgradnja dvorca bila je pracena i uredjenjem parka, podignutim na osnovama parka iz vremena Leopolda Marfija. Park je projektovan u mesovitom stilu, sa delom ispred glavnog ulaza koji je radjen u klasicnom stilu, da bi bio u skladu sa arhitekturom dvorca. Posebna vrednost parka su bili prostrani travnjaci koji su omogucavali sagledavanje arhitekture objekta, kao i bogatstvo biljnih vrsta, posebno egzota, koje su bile prisutne u mnogim parkovima stvaranim u tom periodu.
Posed 1882. godine ponovo menja vlasnika, otkupljuje ga imucni trgovac Lazar Dundjerski, koji uvecava svoju imovinu otkupom novih poseda. Podize velike industrijske objekte - parni mlin i fabriku spirita (1893.), a godinu dana kasnije na iskrcenom delu parka podize pivaru i zasade hmelja.
Oko 1920 godine, u prednjem delu parka, na mestu travnjaka podizu se zasadi cetinarskog drveca. U tom periodu posed belezi veliki ekonomski procvat, gostuju brojni ugledni gosti i najpoznatiji umetnici toga vremena, medju kojima znacajno mesto zauzima pesnik i pisac Laza Kostic i istaknuti slikar Paja Jovanovic.
Neposredno posle drugog svetskog rata, kada je zgrada dvorca pripadala Predsednistvu vlade FNRJ, park je bio intenzivno negova, a od 1968. godine dvo-rac i park se dodeljuju Vojvodjanskom muzeju, od kada park zbog nedovoljne nege poprima karakter zapustenosti i postepene degradacije.
Posle intervencija u parku za vreme vlasnistva porodice Dundjerski povrsina parka iznosi 6,26 ha. Prednji deo vrta je oblikovan u pravilnom francuskom stilu, o cemu svedoce nekadasnje bordure od simsira (Buxus sempervirens L.) i pravilne staze koje vode od simetricno postavljenih kapija do glavnog ulaza u dvorac. Pored kapija na visokim postamentima nalaze se dve skulpture lavova u lezecem polozaju, a na centralnom platou pravougaoni bazen sa vodom. U ovom periodu u prednjem delu vrta zasadjene su i mnogobrojne cetinarske vrste, od kojih se isticu: kavkaska jela (Abies nordmanniana Spach.), dugoiglicava jela (Abies concolor Gord.), tisa (Taxus baccata L.) i druge. Na bocnim stranama prednjeg dela zapazaju se istaknuti primerci listopadnih vrsta drveca, medju kojima dominantno mesto zauzima stablo Sophora japonica L. f. pendula, skulp-tu-ralne forme, sto ukazuje da je vrt bio projektovan od strane vrsnih strucnjaka i dobrih poznavalaca estetskih principa u projektovanju. Mozaik grana ovo stablo cini i vrlo interesantnim u zimskom periodu.
Najveci deo parka je projektovan u pejzaznom stilu, sa velikom travnom poljanom, koja se prostire od velike terase sa zadnje strane dvorca, a okruzena je mesovitom sumom pretezno domacih vrsta drveca. Na rubu sume isticu se pojedini primerci stabala izuzetne lepote, impozantnih dimenzija, atraktivnih posebno u periodu cvetanja i plodonosenja.
Ostatak parka cine uglavnom stabla razlicite starosti, nastalih i spontanim razmnozavanjem nekada zasadjenih stabala.
Dr Ljiljana Vujkovic
Jasna Korac,dipl.ing.
|
