I

Biljke isparavaju vodu kroz metabolicki proces evapotranspiracije. Tokom ciklusa kruzenja, voda dospeva u zemljiste provodi se kroz biljku i isparava kroz lisce. Procenjeno je da ce na taj nacin, tokom jednog letnjeg dana, oko 0,4 ha povrsine pod travnjakom izgubiti vise od 9000 l vode. Kroz proces transpiracije biljke pomazu da se kontrolise i regulise vlaznost vazduha i temperatura. Jedno drvo moze da transpirise oko 400 l vode dnevno. Federer je poredio efektivnost procesa evaporacije jednog stabla sa vestackom klimatizacijom prostora.

II

Nema sumnje da ce zagadjenje vazduha u nekom obliku jos mnogo godina predstavljati realnost za gradsku klimu. Tamo gde je zagadjivanje vazuha blaze (manje koncentacije polutanata), znacajan ekoloski resurs predstavljaju biljke. Dugo je poznato da biljke filtriraju prasinu u gradovima. Istrazivanja iz oblasti fiziologije su pokazala da biljke cine vise od filtriranja vazduha. Povrsina drveta je razvijena da moze do maksimuma da uveca razmenu svetla i gasova. Drvece ima deset puta vecu povrsinu u odnosu na povrsinu zemljista koje zauzima. Stotinu godina stara bukva, na primer, procenjeno je da ima oko 800 000 listova; povrsinu lisca od 16 000 kvadratnih metara prema 160 kvadratnih metara koje zauzima osnova biljke. Proracuni pokazuju da medjucelijski prostori lisnog tkiva (suma celijskih zidova) uvecavaju ukupnu lisnu povrsinu na 160 000 kvadratnih metara po gruboj proceni.

III

Vetrozastitni pojasevi mogu umanjiti brzinu vetra za 50%, i taj maksimum se ostvaruje na udaljenosti jednakoj zbiru 10-15 visina stabala koja sacinjavaju pojas, sa zavetrene strane. Prema Olgeju, vetar koji duva brzinom od oko 30 km/h moze da udvostruci zagrevanje povrsine kuce obicno izlozene vetru koji duva brzinom od 8 km/h. Studija koja se bavila oblikovanjem stambenih prostora i stednjom energije proracunala je da se adekvatnim ozelenjavanjem moze ustedeti vise od 5% energije.

priredila:
Marija Filipovic
dipl. ing. pejsazne arhitekture